Przydatne
| Baza ogłoszeń |
| Mapa Krakowa |
| Spis treści |
| Herbata |
| Prezenty |
Wiadomości
| Informacje lokalne |
| Rozrywka, imprezy |
| Sport |
Logowanie
Jedzenie z dostawą do domu
| Wawel |
|
|
| 26.11.2007. | |||
 Wawel - wzgórze o wysokości 228 m n.p.m. w Krakowie, położone na lewym brzegu Wisły.Wzgórze wawelskie ma charakter zrębu tektonicznego powstałego w miocenie (23-5 mln lat temu) i zbudowanego z górnojurajskich wapieni wieku oksfordzkiego (161-155 mln lat temu). Wapienie te są silnie skrasowiałe i obfitują w jaskinie (np. Smocza Jama). Dlatego też wzgórze mogło pierwotnie nazywać się wądół, wąwał, wąwel. W średniowieczu słowo wąwel oznaczało wąwóz, jaki dzielił niegdyś dwie części wzgórza. Według innej teorii słowo to oznacza "wyniosłość wśród mokradeł", którymi otoczone było wzgórze. Na wzgórzu znajduje się kompleks obiektów zabytkowych, z których najważniejsze to: * Zamek Królewski * Katedra śś. Stanisława i Wacława Odnalezione zostały relikty innych budowli, pochodzących z różnych epok. Początki - do poł. XI wieku Według badań archeologicznych ślady pierwszego osadnictwa datuje się na środkowy paleolit, około 100 tys. lat p.n.e. Jako osada położona na skrzyżowaniu szlaków handlowych szybko się rozwijał. Wawel był prawdopodobnie jednym z ośrodków władzy plemienia Wiślan, których organizacja państwowa powstała na przełomie VIII i IX wieku. O ich legendarnych władcach - Kraku i Wandzie, mających żyć podobno w VII i VIII wieku, wspomniał XIII-wieczny kronikarz Wincenty Kadłubek. W X wieku ziemie Wiślan, i tym samym Kraków, weszły w skład powstającego państwa polskiego. W 1000 roku zostało utworzone biskupstwo krakowskie, czego konsekwencją była budowa katedry - siedziby biskupa. Jednak ze względu na toczące się walki z Cesarstwem Niemieckim, budowę prawdopodobnie rozpoczęto dopiero po zawarciu pokoju w Budziszynie, czyli około lat 20 XI wieku. Ze względu na bardzo nikłe pozostałości po pierwszej katedrze, nazywanej czasem chrobrowską i pomimo trwających od dawna badań archeologicznych, nie udało się zrekonstruować jej wyglądu. Do lat 80 relikty kościoła św. Gereona utożsamiane były właśnie z pierwszą katedrą, ale teza ta, wysunięta przez Adolfa Szyszko-Bohusza, została odrzucona przez nowsze badania. Także co do momentu zniszczenia katedry nie ma zgodności - przypuszcza się, że mogło się to stać podczas najazdu księcia Brzetysława w latach 40 XI wieku lub podczas pożaru w latach 80. Oprócz katedry na wzgórzu istniały także inne zabudowania. Pierwsze odnalezione szczątki po budowlach drewnianych pochodzą z IX wieku, a kamienne - z przełomu X i XI wieku. Z tego okresu pochodzą pozostałości budowli, takich jak: * Rotunda Najświętszej Marii Panny, prawdopodobnie z przełomu X i XI wieku * Kościół B, którego najstarsze części pochodzą z X wieku * Kościół św. Gereona, prawdopodobnie kaplica pałacowa * Kościół św. Jerzego, przebudowywany w późniejszych okresach * Kościół św. Michała * Sala o 24 słupach, być może palatium książęce * budowla czworokątna z przełomu X i XI wieku, o nieznanym przeznaczeniu, być może książęcy spichlerz lub grobowiec * stołp - wieża obronna i mieszkalna
Romanizm (poł. XI w. - pocz. XII w.) Na przełomie 1038 i 1039 Kazimierz Odnowiciel powrócił do Polski i przyjmuje się, że tym samym Kraków został siedzibą władzy królewskiej i stolicą państwa. Budowę drugiej katedry, tzw. hermanowskiej rozpoczęto pod koniec XI wieku, prawdopodobnie właśnie z fundacji Władysława Hermana. Jej konsekracja nastąpiła w 1142 roku. O budowli tej wiadomo zdecydowanie więcej, choćby ze względu na jej zachowany wizerunek na odcisku pieczęci kapituły krakowskiej z XIII wieku. Także pozostałości są zdecydowanie lepiej zachowane - dolna część Wieży Wikaryjskiej (Srebrnych Dzwonów) oraz w całości trójnawowa krypta św. Leonarda, wsparta na 8 kolumnach. W 1118 roku pochowano tam biskupa Maurusa, z którego grobu wyjęto m.in. patenę i kielich. Z tego okresu pochodzą także: * rotunda przy bastionie Władysława IV, z XII wieku, być może baptysterium * kościół przy Smoczej Jamie * rotunda przy baszcie Sandomierskiej, być może z 2 połowy XI wieku Gotyk (pocz. XIII w. - pocz. XVI w.) W 1305 lub 1306 roku katedra spłonęła, ale nie w całości, w związku z czym w 1320 roku możliwa była koronacja Władysława Łokietka. W tym samym roku, z inicjatywy króla, rozpoczęto budowę nowej, trzeciej z kolei, która w swoim głównym zrębie istnieje do dziś. W 1364 została ona konsekrowana. Jest to budowla trzynawowa z transeptem i ambitem, do której od początku budowy i przez następne wieki dostawiano kaplice. Pierwsze powstawały przy prezbiterium - w 1322 została konsekrowana kaplica św. Małgorzaty, dziś pełniąca funkcję zakrystii, a kilka lat później wzniesiono kaplicę nazwaną później kaplicą Batorego. Oprócz tego, królowa Zofia Holszańska - ostatnia żona Władysława Jagiełły - ufundowała kaplicę przy zachodnim wejściu, nazywaną później jej imieniem, a na polecenie Kazimierza Jagiellończyka wzniesiono kaplicę Świętokrzyską. Zostały także wybudowane inne kaplice (pod koniec XV wieku było ich w sumie 19), które w wiekach późniejszych zostały mocno przebudowane. Władysław Łokietek jest też pierwszym królem, którego pochowano w wawelskiej katedrze. Jego sarkofag z piaskowca został ufundowany w połowie XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego. Swój nagrobek posiada też właśnie Kazimierz Wielki i Władysław Jagiełło, ale do najcenniejszych należy bez wątpienia sarkofag Kazimierza Jagiellończyka, wykonany przez Wita Stwosza w 1492 roku. Na początku XVI wieku został wyrzeźbiony późnogotycki nagrobek Jana Olbrachta, przypisywany czasem Jorgowi Huberowi. Na polecenie Kazimierza Wielkiego wzniesiono gotycki zamek, składający się z kilku budowli usytuowanych wokół dziedzińca. Został on przebudowany pod koniec XIV wiek przez Władysława Jagiełłę i Jadwigę, za których rządów dobudowano tzw. Kurzą Nogę i Wieżę Duńską. Z zamku tego zachowała się także tzw. sala Jadwigi i Jagiełły, w której eksponowany jest obecnie Szczerbiec. W okresie tym powstawały na wzgórzu także innne budowle, służące licznym księżom, urzędnikom królewskim i rzemieślnikom oraz baszty: Jordanka, Lubranka, Sandomierska, Tęczyńska, Szlachecka, Złodziejska i Panieńska. Renesans (XVI wiek) Rządy ostatnich Jagiellonów to czasy świetności Wawelu. W tym czasie (w latach 1507-1536) gruntownie przebudowano siedzibę królewską. Mecenat nad tym ogromnym przedsięwzięciem sprawował sam Zygmunt Stary. Prace prowadzono pod kierunkiem dwóch Włochów: Franciszka z Florencji i Bartłomieja Berrecciego, a po ich śmierci Polaka - Benedykta z Sandomierza. Na szczególną uwagę zasługuje piękny dziedziniec pałacowy. Z lekkich, wspartych na smukłych kolumnach arkadowych krużganków wchodzi się do przestronnych i pełnych światła komnat. Wnętrza zamku, ze wspaniałą Salą Poselską i jej kasetonowym stropem, to świadectwo dużych umiejętności zarówno włoskich, jak i rodzimych rzemieślników różnych specjalności. Sale zamkowe zdobione były przez arrasy, których pokaźną kolekcją zgromadził Zygmunt August. Na początku XVI wieku nagrobek Jana Olbrachta został umieszczony w rzeźbionej niszy autorstwa Franciszka z Florencji. Jest to pierwsze w pełni renesansowe dzieło na ziemiach polskich. W 1517 r. rozpoczęto budowę ukończonej 16 lat później kaplicy Zygmuntowskiej, grobowca - mauzoleum ostatnich Jagiellonów. Z tego okresu zachowały się w katedrze także inne nagrobki - kardynała Fryderyka Jagiellończyka i biskupów: Piotra Gamrata, Piotra Tomickiego, Jana Konarskiego, Jana Chojeńskiego, Samuela Maciejowskiego. W 1520 roku odlano dzwon Zygmunta. W katedrze znajdują się także dzieła manierystyczne: nagrobek Stefana Batorego i biskupa Filipa Padniewskiego - oba autorstawa Santi Gucciego oraz nagrobek biskupa Andrzeja Zebrzydowskiego dłuta Jana Michałowicza z Urzędowa. Barok (XVII-XVIII wiek) Po pożarze w 1595 roku, w którym spłonęła północno-wschodnia część zamku, król Zygmunt III Waza podjął decyzję o odbudowie, która kierował architekt Jan Trevano. Z przebudowy tej zachowały się m.in. schody Senatorskie i kominek w sali Pod Ptakami. Gdy w 1609 roku król Zygmunt III na stałe przeniósł się do Warszawy, dla Wawelu rozpoczął się trudny okres. Opiekę nad zabudowaniami pełnili wielkorządcy, jednak mimo to, zarówno zamek, jak i inne budynki, niszczały. Do ich złego stanu przyczynili się także Szwedzi, stacjonujący na Wawelu w latach 1655-1657 i 1702. Wzgórze było okupowane także przez wojska pruskie w 1794 roku, kiedy to zostały zrabowane nigdy nieodzyskane (z wyjątkiem Szczerbca) insygnia koronne. Ze względu na toczące się w XVII wieku wojny, Wawel, jako ważny punkt obronny, wzbogacił się o unowocześnione mury obronne. Przeniesienie stolicy do Warszawy nie zmieniło jednak roli i znaczenia katedry wawelskiej, która nadal była miejscem koronacji i królewskich pochówków. W tym czasie wzniesiono wprowadzono w katedrze wiele zmian - podwyższony został ambit, powstała istniejąca do dziś konfesja św. Stanisława (marmurowy ołtarz i srebrną trumnę) oraz ołtarz główny. Wznoszono także barokowe nagrobki (m.in. biskupów: Marcina Szyszkowskiego, Piotra Gembickiego, Jana Małachowskiego i Kazimierza Łubieńskiego oraz królów: Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jan III Sobieskiego) i kaplice (m.in. kaplica Wazów). XIX wiek Wraz z trzecim rozbiorem (1795) Wawel znalazł się pod zaborem austriackim. Wojsko austriackie przeksztaciło wzgórze na koszary, co pociągnęło za sobą liczne zniszczenia i przebudowy: obmurowano krużganki i zmieniono wnętrza zamku, rozebrano część budynków (m.in. kościoły św. Jerzego i św. Michała). Po upadku powstania krakowskiego i zlikwidowaniu Rzeczypospolitej Krakowskiej na Wawelu wzniesiono trzy ogromne gmachy szpitala wojskowego. Równocześnie trwały próby odzyskania wzgórza przez Polaków. W katedrze w tym czasie odbyły się manifestacyjne pogrzeby Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszki. Przebudowana w stylu klasycystycznym została kaplica Potockich, w której umieszczono pomnik Artura Potockiego autorstwa wybitnego rzeźbiarza Bertela Thorvaldsena. Druga rzeźba tego artysty została ustawiona w kaplicy królowej Zofii. W 1869 roku przypadkowo otwarto trumnę króla Kazimierza Wielkiego, co stałos się pretekstem do urządzenia powtórnego pogrzebu. Równocześnie podjęto inicjatywę odnowy innych królewskich grobów - oczyszczono sarkofagi (ufundowane też nowe - m.in. cesarz Franciszek Józef ufundował sarkofag króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego, który miał żoną Habsburzankę), a podziemnie krypty połączono korytarzami. XX wiek W 1905 roku cesarz Franciszek Józef wyraził zgodę na opuszczenie przez wojska austriackie Wawelu. Rozpoczęto prace konserwatorskie, którymi kierował Zygmunt Hendel, a następnie Adolf Szyszko-Bohusz, który odnalazł Rotundę Najświętszej Marii Panny i inne relikty wczesnych budowli. Renowacja wzgórza finansowana była m.in ze składek społecznych. Ofiarodawców upamiętniano wmurowując cegiełki z ich nazwiskami w mur przy północnym wjeździe na zamek, przy którym wzniesiono także Bramę Herbową i ustawiono konny pomnik Tadeusza Kościuszki. W latach 1904-1907 Stanisław Wyspiański i architekt Władysław Ekielski opracowali plan zabudowy wzgórza, noszący nazwę Akropolis. Ta nigdy niezrealizowana idea zakładała umieszczenie na Wawelu m.in. polskiego sejmu i senatu, Muzeum Narodowego, Akademii Umiejętności i Kurii Biskupiej. Całość miała wzorować się na starożytnej architekturze - autorzy założyli wybudowanie np. teatru greckiego czy posągu Nike. W tym okresie katedra wzbogaciła się o dwa nowe nagrobki: królowej Jadwigi (z 1902 r.) i symboliczny Władysława Warneńczyka ( z 1906 r.), oba autorstwa Antoniego Madeyskiego. Kaplica królowej Zofii została ozdobiona w latach 1902-1904 przez Włodzimierza Tetmajera dekoracją malarską, przedstawiającą polskich świętych i bohaterów narodowych. Natomiast w skarbcu katedralnym malowidła w latach 1900-1902 wykonał Józef Mehoffer. On też jest autorem witraży w oknach transeptu katedry (ukazują one Chrystusa Bolesnego, Maryję i geniusze cierpienia), malowideł i witrażu w kaplicy Szafrańców oraz witraży w kaplicy Świętokrzyskiej. Swoje projekty witraży do katedry, nigdy niezrealizowane, stworzył także Stanisław Wyspiański. W dwudziestoleciu międzywojennym, tuż po odzyskaniu niepodległości, polskie władze centralne, uznały wawelski zamek, za gmach reprezentacyjny Rzeczypospolitej do użytku Naczelnika Państwa, a następnie dla Prezydenta RP. Uchwałą zaś Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1921 r., krakowski zespół urbanistyczny na Wawelu, stał się jedną z oficjalnych Rezydencji Prezydenta Polski [do dzisiaj, zachował się apartament Prezydenta RP Ignacego Mościckiego]. Nie istnieje taki akt prawny, wydany przez władze niepodległej Rzeczypospolitej [nie licząc decyzji stalinowskiej KRN, ustanawiającej na Wawelu muzeum], który znosiłby zapis z 1921 r. W 1921 na bastionie króla Władysława IV Wazy stanął pomnik Tadeusza Kościuszki dłuta Leonarda Marconiego i Antoniego Popiela. W 1927 roku sprowadzono na Wawel prochy Juliusza Słowackiego. W kryptach pochowano także Józefa Piłsudskiego i Władysława Sikorskiego. W czasie II wojny światowej Wawel był siedzibą generalnego gubernatora Hansa Franka. Wywieziono wówczas wiele cennych zabytków, które do dziś nie wróciły do Polski. Wawel dziś Zwiedzającym udostępnione są: * na zamku: o reprezentacyjne komnaty królewskie - wystawa obejmuje znajdujące się na parterze pomieszczenia wielkorządcy zamku i komnaty na drugim piętrze, m.in. Salę Poselską, której strop ozdobiony jest rzeźbionymi głowami (tzw. głowami wawelskimi) i Salę Senatorską o prywatne apartamenty królewskie o skarbiec koronny, gdzie prezentowany jest m.in. miecz koronacyjny - Szczerbiec o zbrojownię o wystawę Sztuka Wschodu * w katedrze: o groby królewskie o Krypta Wieszczów Narodowych o dzwon Zygmunta * Muzeum Katedralne * Wawel Zaginiony - rezerwat archeologiczny z częściowo zrekonstruowaną Rotundą Najświętszej Marii Pannny * Smocza Jama * Trasa Ogrody Królewskie - zrekonstruowany, renesansowy ogród W 1978 r. Wawel wraz ze ścisłym Starym Miastem oraz zabytkami Kazimierza został zapisany na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Katedra na Wawelu pw. świętych Stanisława i Wacława należy do budowli o największym znaczeniu w historii Polski. Jest katedrą koronacyjną królów Polski, miejscem ich wiecznego spoczynku. Pochowani tu są św. Stanisław ze Szczepanowa i inni biskupi krakowscy aż po czasy współczesne, królowie od Władysława I Łokietka do Augusta II Mocnego (łącznie 19 królów) i członkowie rodzin królewskich, oraz wielcy wodzowie i wieszczowie Józef Poniatowski, Tadeusz Kościuszko, Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Józef Piłsudski, Władysław Sikorski. Historia Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie. Najwcześniejsza, pierwsza katedra tzw. chrobrowska, była poświęcona św. Wacławowi. Została ufundowana przez Kazimierza Odnowiciela. Pozostałości kościoła św. Gereona (m.in. dolna część krypty), odkryte na początku XX w. przez prof. Adolfa Szyszko-Bohusza, aż do badań prowadzonych w latach 80., uważane były za relikty właśnie pierwszej katedry. Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława II Śmiałego, budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana "hermanowską"), a dokończył Bolesław III Krzywousty. Konsekrowana dopiero w 1142. Zachowało się z niej nieco więcej niż z pierwszej, m.in. krypta św. Leonarda i dolna część wieży Srebrnych Dzwonów. W 1089 prawdopodobnie sprowadzono ze Skałki szczątki biskupa Stanisława ze Szczepanowa. Od tego czasu z katedrą związany jest kult tego świętego. W 1320 jeszcze w katedrze romańskiej Władysław Łokietek koronował się na króla Polski. Biskup krakowski Nanker wkrótce potem rozpoczął budowę nowej katedry. Architektura Katedrę zbudowano w technice kamienno- ceglanej, jako trójnawową bazylikę z prostokątnym obejściem i zredukowanym transeptem, nie wystającym poza obrys korpusu. Do ambitu i naw bocznych przylega wieniec kaplic. Korpus katedry jest pionierskim przykładem zastosowania tzw. systemu- filarowo- szkarpowego (krakowskiego). Oznacza to, że po raz pierwszy zrezygnowano z klasycznego gotyckiego systemu oporowego, przysuwając przypory (szkarpy) do ścian nawy głównej i prowadząc je niżej, do wnętrza kościoła, gdzie łączą się z filarami międzynawowymi. Pozwoliło to uniknąć zewnętrznej konstrukcji oporowej, znanej choćby z gotyku francuskiego. Na rozwiązaniach technicznych katedry wzorowano potem inne duże gotyckie kościoły Krakowa. Przypuszcza się, że strzecha wznosząca wawelską katedrę była powiązana z tą budującą katedrę w Strasburgu- świadczy o tym zastosowana we wnętrzu, w całości zrealizowanym w technice kamiennej, dekoracja- każdemu oknu nawy głównej i prezbiterium towarzyszą po bokach dwa ślepe maswerki. W poł. XVIII wieku miała miejsce przebudowa- w celu doświetlenia prezbiterium podwyższono ambit, tak, że jest równie wysoki jak prezbiterium. Katedra z zewnątrz Katedrę otaczają trzy wieże. Od strony północnej Wieża Zygmuntowska, na której wisi słynny dzwon "Zygmunt". Wyższa jest od niej Wieża Zegarowa, zwieńczona wykwintnym barokowym hełmem, który jest najprawdopodobniej dziełem Kacpra Bażanki, natomiast od strony południowej znajduje się trzecia – zwana Wieżą Srebrnych Dzwonów lub Wikaryjską. Katedra wewnątrz We wnętrzu katedry, nad filaretami międzynawowymi, stoją cztery posągi Ojców Kościoła: świętych Hieronima, Ambrożego, Grzegorza oraz Augustyna. Pomiędzy filarami nawy głównej, po obu jej stronach znajdują się sarkofagi królów Polski: Władysława II Jagiełły (zm. w 1434), Kazimierza III Wielkiego, a po przeciwnej stronie, Władysława I Łokietka i Władysława III Warneńczyka. Wewnątrz sarkofagu Władysława Warneńczyka nie ma szczątków młodego władcy. Zginął on w bitwie pod Warną w 1444, a jego ciała nigdy nie odnaleziono. Jest to więc grób symboliczny, czyli cenotaf. Pośrodku świątyni znajduje się konfesja św. Stanisława, w której złożono relikwie św. Floriana, a w 1254 szczątki św. Stanisława, głównego patrona Polski. XVII-wieczna trumna zrobiona jest ze srebra i ozdobiona medalionami z życia św. Stanisława. Jest tam m.in. scena bitwy pod Grunwaldem, ponieważ uważano, że św. Stanisław przyczynił się do wygranej. Konfesja zwana jest Ara Patriae, czyli Ołtarz Ojczyzny. Tu przez wieki królowie składali zdobyczne trofea. Tutaj np. król Władysław Jagiełło zawiesił chorągwie krzyżackie zdobyte pod Grunwaldem (1410). Ostatnią chorągiew złożył tu Jan III Sobieski po wspaniałym zwycięstwie nad Turkami pod Wiedniem (1683). Obok konfesji św. Stanisława można zobaczyć nagrobki biskupów: Marcina Szyszkowskiego, Piotra Gembickiego, Jana Małachowskiego i Kazimierza Łubieńskiego. Ołtarz główny pochodzi z fundacji biskupa Piotra Gembickiego. Przed nim odbywały się koronacje królewskie. Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z II poł. XIV w. W środkowym występie schodów prowadzących do ołtarza pochowany jest kardynał Fryderyk Jagiellończyk, syn króla Kazimierza Jagiellończyka, a na lewo od jego grobu spoczywała w latach 1399-1949 święta królowa Jadwiga. W katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV w. Jest to słynący cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. Przed nim modliła się św. Jadwiga i według legendy przemówił do niej ukrzyżowany Chrystus. W związku z tym w 1987 relikwie królowej umieszczono w mensie ołtarza przed krucyfiksem. W katedrze znajdują się też pomniki nagrobne króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego. W krypcie pod Wieżą Srebrnych Dzwonów spoczywa marszałek Józef Piłsudski. Kaplice Od strony zachodniej, w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara: * Kaplica Świętokrzyska, zw. Nosalitów (pw. św. Krzyża i św. Ducha) – wznosi się tam nagrobek króla Kazimierza Jagiellończyka, dzieło Wita Stwosza oraz nagrobek biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka, dzieło Chrystiana Piotra Aignera. * Kaplica Potockich, zw. Różyców, biskupa Padniewskiego (pw. Oczyszczenia NMP) * Kaplica Szafrańców, zw. Doktorów (pw. Ofiarowania NMP i św. Szczepana) * Kaplica Wazów, zw. Psałterzystów (pw. Niepokalanego Poczęcia NMP) – stanowi mauzoleum tej dynastii * Kaplica Zygmuntowska, zw. Królewską, Jagiellońską, Rorancką (pw. Wniebowzięcia NMP) – wykonał ją Bartłomiej Berecci. Konsekrowana w 1533. Kaplica postawiona jest na planie kwadratu, nakryta kopułą ze złotą łuską. Naprzeciw ołtarza znajdują się nagrobki króla Zygmunta I Starego i króla Zygmunta II Augusta. Na wprost wejścia mieści się nagrobek Anny Jagiellonki. * Kaplica biskupa Jana Konarskiego, zw. biskupa Szaniawskiego (pw. Niepokalanego Poczęcia NMP) – naprzeciw tej kaplicy znajduje się pomnik królowej Jadwigi i insygnia wyjęte z jej grobu. Są one drewniane, bo królowa wszystkie swoje klejnoty podarowała na odnowienie Akademii Krakowskiej. * Kaplica biskupa Zadzika, zw. Kościeleckich (pw. św. Jana Chrzciciela) * Kaplica Jana I Olbrachta (pw. Bożego Ciała i św. Andrzeja) – naprzeciw tej kaplicy znajduje się sarkofag króla Kazimierza III Wielkiego. * Kaplica biskupa Załuskiego, zw. biskupa Grota (pw. św. Jana Ewangelisty) * Kaplica biskupa Tomickiego (pw. Tomasza Kantuaryjskiego) – na ołtarzu znajdują się relikwie polskiego kronikarza biskupa krakowskiego bł. Wincentego Kadłubka. * Kaplica Mariacka, zw. Batorego, Cyborialną, Mansjonarską (pw. Narodzenia NMP) – tutaj przechowuje się Najświętszy Sakrament. Spoczywa tam król Stefan Batory i królowa Elżbieta Pilecka, trzecia żona Władysława Jagiełły. * Kaplica biskupa Piotra Gamrata, zw. Grochowskiego (pw. św. Katarzyny) * Kaplica biskupa Andrzeja Zebrzydowskiego (pw. św. św. Kosmy i Damiana) * Kaplica Skotnickich, zw. Skarszewskiego (pw. św. Wawrzyńca) * Kaplica Lipskich (pw. św. św. Macieja Apostoła i Mateusza Ewangelisty) – oprócz pomników i obrazu św. Mateusza znajduje się w niej na kopule alegoryczna polichromia z XVIII w. * Kaplica biskupa Maciejowskiego (pw. św. Tomasza Apostoła i Matki Boskiej Śnieżnej) * Kaplica Czartoryskich (pw. Męki Pańskiej) – przechodzi się z niej do grobów królewskich. * Kaplica królowej Zofii, zw. Seminaryjską (pw. św. Trójcy) – na początku XX w. polichromię w tej kaplicy wykonał Włodzimierz Tetmajer. Znajduje się w niej klasycystyczny nagrobek Włodzimierza Potockiego dłuta BertelaThorvaldsena Krypty * Krypta Wieszczów Narodowych na Wawelu * Krypta św. Leonarda * Groby Królewskie na Wawelu Zamek Królewski na Wawelu Zamek Królewski na Wawelu - renesansowa rezydencja królewska (aż do początku XVII wieku) na Wzgórzu Wawelskim w Krakowie. Obiekt zabytkowy, jeden z elementów kultury i historii Polski. Historia * początki w XI wieku na miejscu warownego grodu Wiślan * rozbudowa murowanych umocnień Zamku przez Wacława II w latach 1290-1300 * w XIV wieku zbudowany w stylu gotyckim przez Kazimierza Wielkiego * ok. roku 1340 połącznie fortyfikacji Zamku z murami miasta * 1499 pożar północno-wschodniej części Zamku * Aleksander Jagiellończyk rozpoczyna przebudowę rezydencji królewskiej w 1504 roku (Eberhard Rosemberger) * Zygmunt I Stary po wstąpieniu na polski tron, kontynuuje przebudowę * budowniczowie Franciszek Florentczyk, Bartłomiej Berrecci, Benedykt z Sandomierza * pożar z 1595 roku doprowadza do częściowego zniszczenia Zamku * 1609 Zygmunt III Waza opuszcza Zamek * 1655-57 ograbienie przez Szwedów podczas potopu szwedzkiego * spalenie podczas Wielkiej Wojny Północnej (1702) * 1724-1728 odbudowa przeprowadzona staraniem biskupa krakowskiego Felicjana Konstantego Szaniawskiego * w czasie zaborów splądrowany i zdewastowany przez stacjonujący garnizon austriacki * 1880 - Sejm Galicyjski we Lwowie podjął uchwałę o ofiarowaniu zamku wawelskiego cesarzowi Franciszkowi Józefowi na rezydencję * 1905 - dzięki pertraktacjom władz galicyjskich z rządem wiedeńskim, Wydział Krajowy odebrał zamek z rąk austriackich, po czym rozpoczęto prace renowacyjne i konserwatorskie * 1911 - ostatni austriacki żołnierz opuścił wawelskie wzgórze * 1916 - kierownikiem Odbudowy Zamku Królewskiego na Wawelu zostaje Adolf Szyszko-Bohusz * 1930 powołanie muzeum wawelskiego jako oddziału Państwowych Zbiorów Sztuki Zachowały się plany monumentalnej rozbudowy i przebudowy wzgórza wawelskiego autorstwa Stanisława Wyspiańskiego i Władysława Ekielskiego; miał być to pomnik dziejów i potęgi Polski (1904–08). Wystawy Zwiedzającym udestępnione są następujące ekspozycje: * Komnaty Królewskie na Wawelu (w Sali Poselskiej znajdują się rzeźby głów, zwane głowami wawelskimi, a w Sali Pod Planetami eksponowany jest obraz Jowisz, Merkury i Cnota) * Prywatne Apartamenty Królewskie na Wawelu * Skarbiec koronny na Wawelu, w którym eksponowany jest Szczerbiec * Sztuka Wschodu na Wawelu * Zbrojownia na Wawelu fot. KHRoN (na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 2.5) źródło: Wikipedia (na licencji GNU Free Documentation License) |
|||
|
||||