Kościół Mariacki w Krakowie | KrakowPortal.info - Kraków w i247.pl, Serwis dla miasta Krakowa o Krakowie

Strona główna Turystyka i atrakcje Kościół Mariacki w Krakowie

Obsługa firm związana z wejściem i promocją w Internecie od A do Z

- Stworzenie prostej strony - wizytówki przedstawiającej najważniejsze informacje

- Stworzenie profesjonalnej strony opartej na CMS, dzięki czemu każdy, nawet osoba nie znająca podstaw tworzenia stron może bezproblemowo zarządzać jej treścią (modyfikować, dodawać nowe artykuły). W przypadku większych projetków oczywiście istnieje możliwość przeszkolenia pracowników z podstawowych zasad posługiwania się CMS w siedzibie firmy.

- pozycjonowanie w wyszukiwarchach internetowych

- reklama w internecie

Dojazd do klienta na terenie powiatu chrzanowskiego, działamy na terenie całej Polski. Możliwy dojazd do klienta w Krakowie - Katowicach w celu omówienia projektu.

Kościół Mariacki w Krakowie

26.11.2007.

Kościół archiprezbiterialny pw. Wniebowzięcia Maryi Panny, kościół Mariacki – rzymskokatolicka świątynia w Krakowie, położona przy północno-wschodnim narożniku Rynku Głównego. Należy do najbardziej znanych zabytków Krakowa i Polski.
Historia obiektu
Według Jana Długosza gotycki kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu drewnianej świątyni. W latach 1290-1300 wzniesiono częściowo na jego fundamentach kościół w stylu gotyckim, poświęcony w 1320 roku, lecz i ta świątynia nie przypadła do gustu ludziom. Zburzono ją i wybudowano nowy, wspanialszy kościół.

W l. 1355-1365 z fundacji Mikołaja Wierzynka (mieszczanina krakowskiego i stolnika sandomierskiego) dobudowano do głównego korpusu świątyni wydłużone prezbiterium. Z kolei w l. 1392-1397 polecono mistrzowi Mikołajowi Wernerowi lepsze doświetlenie kościoła. Budowniczy obniżył mury naw bocznych, a w magistralnych wprowadziłó duże otwory okienne. W ten sposób halowy układ świątyni zmienił się na bazylikowy.

W 1. połowie XV wieku przy zewnętrznych murach naw bocznych dobudowano wieniec kaplic. Większość z nich była dziełem mistrza Franciszka Wiechonia z Kleparza. W tym też czasie podwyższona została wieża północna, przystosowana do pełnienia funkcji strażnicy miejskiej. W roku 1478 cieśla Matias Heringkan pokrył wieże przepięknym hełmem. Na nim umieszczono złoconą koronę w r. 1666.

W końcu XV w. świątynia Mariacka wzbogaciła się o arcydzieło rzeźbiarskie późnego gotyku -ołtarz główny (dzieło Wita Stwosza). A w XVIII w. na polecenie archiprezbitera Jacka Augusta Łopackiego, wnętrze gruntownie przerobiono w stylu późnego baroku. Wymienieniono wtedy 26 ołtarzy, sprzęt, wyposażenie, ławy, obrazy, a ściany ozdobiono polichromią, pędzla Andrzeja Radwańskiego. Z tego okresu pochodzi również późnobarokowa kruchta.

W ciągu XIX w. zlikwidowano przykościelny cmentarz w ramach porządkowania miasta. W ten sposób powstał plac Mariacki. W latach 90. owego stulecia, architekt Tadeusz Stryjeński przeprowadził kompleksową restaurację kościoła. Świątynia zyskała nową dekorację malarską, projektu i pędzla Jana Matejki, z którym współpracowali m.in. Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer. Oni też są autorami witraży w prezbiterium i ponad chórem muzycznym.

Kościół zewnątrz
Obecny kształt nadała kościołowi przebudowa w układ bazylikowy, która miała miejsce w latach 1392-1397.

Fasada świątyni ujęta jest w dwie wieże:
Wyższa wieża, zwana Hejnalicą ma 82 m wysokości. Zbudowana jest na planie kwadratu, gdzie na wysokości dziewiątej kondygnacji przechodzi w ośmiobok, przepruty ostrołukownymi wnękami, mieszczącymi dwie kondygnacje okien. Wieże nakrywa gotycki hełm, będący dziełem mistrza Matiasa Heringka z 1478 roku. Hełm składa się z ośmiobocznej, zaostrzonej iglicy, otoczonej wieńcem ośmiu niższych wieżyczek. Na iglicy umieszczona została w r. 1666 złocona korona o średnicy ok 4 m. Z wieży grany jest co godzinę Hejnał Mariacki z wysokości 54. Jest on jednym z symboli Krakowa. U podnóża, od strony północnej, znajduje się prostokątna przybudówka, mieszcząca kamienne schody, prowadzące do wnetrza wieży.

Za wejściem na wieżę zwraca uwagę duża, odlana w brązie tablica, przedstawiająca wjazd króla Jana III Sobieskiego. Została ona wykonana na podstawie projektu rzeźbiarza Piusa Welońskiego w 1883 r. dla uczczenia 200 rocznicy odsieczy wiedeńskiej.
Wieża niższa, o wysokości 69 m, przeznaczona jest na dzwonnicę koscielną. Wzniesiona na planie kwadratu, posiada wyraźnie zaznaczony na całej wysokości gzymsami i oknami, podział kondygnacyjny. Na piętrze znajduje się renesansowa kaplica pod wezwaniem Nawrócenia św. Pawła (Kaufmanów). Na zewnatrz obok okna kaplicy, pod trójspadywym daszkiem jest zawieszony dzwonek "za konających", odlany przez Kacpra Koerbera z Wrocławia w 1736 r. Wieżę nakrywa późnorenesansowy hełm, wykonany w 1592 r., składający się z eliptycznej kopuły, osadzonej na ośmiobocznym bębnie i zwieńczoną ażurową latarnią. W narożnikach ustawione są cztery mniejsze kopułki na niskich, sześciobocznych podstawach. Na kondygnacjach wieży znajduje się pięć dzwonów: najstarszy pochodzi z przełomu XIII i XIV w., dwa kolejne zostały odlane w l. 1386 i 1390, odlane przez Jana Weygela z Nowej Wsi, czwarty zw. Półzygmuntem, jest dziełem Jana Freudenta z 1438 r. oraz dzwon, tzw. Zegarowy, wykonany w r. 1564 r., współdziałający ze znajdującym się na wyższej wieży.

Do wnętrza, od strony frontowej, prowadzi barokowa kruchta. Powstała w l. 1750-1753, według projektu Franciszka Placidiego. Kształt jej jest wzorowany na formie architektonicznej Grobie Chrystusa. Drewniane drzwi ozdobione zostały rzeźbionymi głowami polskich świętych, proroków i apostołów. Wykonał je w r. 1929 Karol Hukan. Ponad kruchtą znajduje się wielkie, ostrołukowe okno z witrażami, projektowanymi przez Józefa Mehoffera i Stanisława Wyspiańskiego. Dekoracyjny podział okna wykonano w 1891 r. wg koncepcji Jana Matejki.

Przy wejściu do bazyliki, od strony placu Mariackiego, zamontowana jest kuna (tzw. obręcz pokutników), którą zakładano dawniej na głowy szczególnych grzeszników. Obręcz pokutników była zamontowana na takiej wysokości, aby skazany na nią nie mógł ani wyprostować się, ani uklęknąć, co miało tym bardziej uprzykrzyć karę. Przez wieki poziom płyty placu podniósł się i obecnie obręcz znajduje się niewiele ponad ziemią. Za wejście do prezbiterium kościoła płaci się około 3zł (niewielka suma na renowację).

W wysmukłych murach prezbiterium znajdują się wydłużone, ostrołukowe okna, ozdobione są motywami roślinnymi, a klucze rzeźbami figuralnymi o tematyce symbolicznej. Równie bogatą dekorację rzeźbiarską prezentuje 21 figur, umieszczonych na konsolach, podtrzymujących gzyms wieńczący mury magistralne budowli. Ten zespół architektoniczny rzeźb kamiennych został wykonany ok 1390 r. zapewne przez działający w tym czasie w Krakowie słynny warsztat Parlerów z Pragi Czeskiej.

Kościół wewnątrz
Nawa główna o wysokości ok 28 m, nakryta jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Polichromię wykonali w l. 1890-92: Jan Matejko, Józef Mehoffer i Stanisław Wyspiański. Nad obiegającym nawę grzymsem umieszczone są drewniane posągi: św. Stefana, św. Kingi, św. Stanisława Kostki, św. Kazimierza, św. Jadwigi Andegaweńskiej, św. Urszuli, św. Jacka, św. Wojciecha, bł. Salomei i bł. Bronisławy. Rzeźby są dziełem Zygmunta Langmana z początku XX w. Witraże projektu Stanisława Wyspiańskiego. Przy filarach, dzielących nawę główną od bocznych, znajdują się XVIII wieczne, późnobarokowe ołtarze. Umieszczono w nich obrazy wybitnych malarzy: weneckiego Jana Babtysty Pittoniego, niderlandzkiego Jakuba Martensa, niemieckiego Hansa Suessa z Kolumbachu, polskiego Łukasza Orłowskiegi i innych. Przy głównym wejściu oraz obok ołtarzy, znajdują się nakryte baldachimami stalle radnych, ławników, syndyków i możnych rodów krakowskich z XVII w. Nawę główną od prezbiterium dzieli, umieszczony na tęczy (projektu Matejki), krucyfiks -dzieło uczniów Wita Stwosza.

Transept mieści 3 ołtarze i cyborium:

Po lewej stronie znajduje się barokowy ołtarz (zamykający lewą nawę boczną)z 2. poł. XVII w. z rzeźbioną sceną Wskrzeszenia Piotrowina. Wmontowana jest tu gotycka mensa z ok. 1400 r. z płaskorzeźbną dekoracją. Drugi barokowy ołtarz, wykonany w 1725 r. przez architekta krakowskiego Kacpra Bażankę. W nim obraz Zwiastowanie, namalowany w 1740 przez Jana Babtystę Pittoniego. Na bramce balustrady dekoracyjny herb Polski. Naprzeciwko ołtarza znajduje się nagrobek rodziny Celarich, wykonany w 1616. We wnękach ustawiono popiersia fundatorów: Pawła Celariego i jego żony Małgorzaty z Chodorowskiej oraz Andrzeja Celariego z żoną Małgorzatą z Mączyńskich. Na szczycie rzeźby alegoryczne symbolizują Wiarę i Nadzieję.

Po prawej zaś późnobarokowy ołtarz (zamykający prawą nawę boczną) z r. 1735, w którym znajduje się kamienny krucyfiks, będący dziełem Wita Stwosza. Tło krzyża stanowi blacha srebrna z widokiem Jerozolimy, wykonana w 1723 r. przez Józefa Ceyplera. Obok ołtarza znajduje się renesansowe cyborium, zrobione w 1552 r. przez słynnego rzeźbiarza i architekta Jana Marię Padovano, ufundowane przez krakowskich złotników Andrzeja Mastelli i Jerzego Pipana. Bogato rozbudowana architektonicznie, budowla wykonana jest z kamienia piaskowego z dodatkiem wielobarwnych marmurów. Od naw oddziela cyborium tralkowa balustrada i ażurowe bramki, odlane w brązie w 1595 r. przez Michała Otto, który ozdobił je herbami Polski i Litwy. Naprzeciwko cyborium znajduje się nagrobek rodziny Montelupich (Wilczogórskich), którego twórcą był ok. 1600 r. doskonały rzeźbiarz pochodzenia włoskiego -Santi Gucci. W środkowej części nagrobka znajdują się rzeźbione w marmurze popiersia fundatorów: Sebastiana Montelupiego i jego żony Urszuli z Bazów oraz Walerego Montelupiego wraz z żoną Heleną z Moreckich.W zwieńczeniu umieszczono kartusze herbowe i alegoryczne postacie: Męstwa, Wstrzemieźliwości oraz Roztropności.

Prezbiterium nakryte jest sklepieniem gwieździstym, wykonanym przez majstra Czipsera w 1442 r. Na zwornikach żeber widnieją herby: Polski, Krakowa oraz biskupa Iwo Orowąża -fundatora pierwszej świątyni Mariackiej. W przyściennych niszach ustawiono posągi proroków: Jeremiasza, Daniela, Dawida, Ezechiela, Jonasza i Izajasza. Wykonał je w 1891 r. krakowski rzeźbiarz Zygmunt Langman. Ściany zdobi polichromia, wykonana w l. 1890-92 przez Jana Matejkę. Przy jej realizacji współpracowało z mistrzem wielu jego uczniów, później znanych i wybitnych malaży, m.in.: Antoni Gramatyka, Edward Lepszy, Stanisław Bańkiewicz, Józef Mehoffer, Stanisław Wyspiański. Rysunki techniczne wykonał Tomasz Lisiewicz, a roboty pozłotnicze są dziełem Michała Stojakowskiego. Witraże w tej części kościoła autorstwa Józefa Mehoffera, Stanisława Wyspiańskiego i Tadeusza Dmochowskiego. Po obu stronach prezbiterium ustawiono stalle, nakryte baldachimami. Wykonane zostały w 1586 r., a następnie w 1635 r. uzupełniono je zapleckami, które Fabian Möller ozdobił płaskorzeźbami, ze scenami z życia Chrystusa i Marii. Na stallach prawych przedstawienia: Drzewa Jessego, Narodzin Marii, Ofiarowania Marii, Zaślubin z św. Józefem, Zwiastowania, Nawiedzenia św. Elżbiety oraz Bożego Narodzenia. Na stallach północnych (lewych) znajdują się rzeźby: Obrzezanie, Hołd Trzech Kóli, Ofiarowanie Jezusa w świątyni, Pożegnanie z Matką, Zmartwychwstały Chrystus ukazuje śię Marii, Wniebowzięcie Matki Boskiej, Koronacja oraz Matka boska z dzieciątkiem w otoczeniu symboli z Litanii Loretańskiej. Prezbiterium zakończone jest absydą, którą oddziela od reszty kościoła, wykonana w brązie, bakustrada z dwiema ażurowymi bramkami. Uchylne drzwiczki zdobia herby: Krakowa oraz archiprezbiterów kościła -Klośnik i Prawdzic. Witraże w absydzie pochodzą z l. 1370-1400, a wykonał je mistrz Mikołaj, zwany vitreator de Cracowia. Obejmują one dwa cykle tematyczne: Księge Genesis według Starego i Nowego Testamentu oraz sceny związane z życiem Jezusa i Marii. W tej części kościoła znajduje się, dominujący nad całym wnętrzem, wielki ołtarz -arcydzieło Wita Stwosza.

Kaplice
Nawa lewa:
Kaplica św. Antoniego zw. także Złoczyńców. Tutaj przygotowywano całą noc przestępców skazanych na śmierć, których rankiem wyprowadzano w asyście duchownych na miejsce kaźni. Barokowy ołtarz pochodzi z XVII w.
Kaplica św. Jana Chrzciciela wzniesiona została w 1446 r. Od XVI w. pozostawała pod opieką możnego rodu Bonerów. Wyposażenie wnętrza pochodzi z późnego baroku. Ściany zdobi polichromia pędzla Józefa Mehoffera z 1932 r.
Kaplica św. Wawrzyńca zbudowana w l. 1423-41, ufundowana przez Marka Noldenfessera (rajcy krakowskiego). Wyposażenie barokowe z XVIII w.. Polichromię ścian wykonał Jan Bukowski.
Kaplica Przemienienia Pańskiego ufundowana w 1439 r. przez mieszczanina Jerzego Szwarcza. W kaplicy uwagę zwraca barokowy ołtarz z 1747r., projektu Franciszka Placidiego. W nim została zastosowana złudzeniowa perspektywa panoramicznie wykonanych skał, do których prowadzą schodki po obu stronach ołtarza. Polichromia jest dziełem Jana Bukowskiego.

Nawa prawa:
Kaplica MB Częstochowskiej zbudowana została w XV w. i z tego też czasu pochodzi rzeźba Chrystusa, umieszczona w ołtarzu bocznym. W ołtarzu głównym znajduje się kopia obrazu jasnogórskiego, która (wg podania) została skopiowana z oryginału w 1638 r. podczas przewożenia go przez Kraków w okresie potopu szwedzkiego.
Kaplica św. Łazarza ufundowana w ok 1435 przez Jadwigę z Kuńczów Sebastianową. Barokowy ołtarz z obrazem Wskrzeszenie Łazarza oraz krucyfiks z XVIII w.
Kaplica św. Walentego, zw. także Matki Boskiej Ostrobramskiej. Wzniesiona w 1443 r. z fundacji Jana Dolnicza. Z tego też roku pochodzi epitafium nagrobne Jana Sebenwirta, najstarsza ze znajdujęcych się tego typu płyt w kościele Mariackim. W późnobarokowym, murowanym ołtarzu, kopia obrazu MB Ostrobramskiej (1 poł. XIX w.), pędzla Rafała Hadziewicza.
Kaplica św. Jana Nepomucena została wzniesiona w 1435 r. przez Franciszka Wiechonia z Kleparza. W podziemiach znajdują się groby donatorów kościoła książąt: oświęcimskich, raciborskich, zatorskich oraz Piastów śląskich. Polichromia ścian jest dziełem Jana Bukowskiego i Włodzimierza Tetmajera.

Zakrystia i skarbiec koscielny
Zakrystia, wzniesiona w XV w., nakrywa sklepienie kolebkowe z lunetami, ozdobione XVIII wieczną polichromią barokową, pędzla Piotra Franciszka Molitora. Przedstawia ona zwycięstwo wiary chrześcijańskiej. Dekoracja malarska ścian pochodzi z XIX w.. Wypełniają ją symbole siedmiu sakramentów oraz postacie ojców kościoła, świętych i błogosławionych. Portal barokowy z XVII w. Wyposarzenie głównie barokowe.

Skarbiec kościelny renesansowy, zbudowany w XVI w. Znajdują się tu szafy, komody i ołtarz z ostatniej ćwierci XVII w. W skarbcu przechowywane są bogato zdobione naczynia liturgiczne, monstrancje, relikwiarze, kielichy, patery, puszki stanowiące arcydzieła złotnictwa europejskiego od XIV do XVIII wieku. Z tego też okresu pochodzi zbiór krzyży ołtarzowych, lichtarzy, kandelabrów oraz innych precjozów kościelnych. Bezcenną wartość posiada kolekcja szat liturgicznych, które odznaczają się bogactwem zdobnictwa, techniką dekoracji, różnorodnością materiału oraz form. Prezentują one rozwój szat liturgicznych od gotyckich do klasycystycznych. Niektóre okazy ze skarbca można podziwiać w Muzeum Archidiecezjalnym w Krakowie.

Archibrezbiterzy i proboszczowie

Oto lista proboszczów parafii mariackiej:

1. Stefan - plebanus - 1224 r.
2. Rajnold - plebanus - 1294 r.
3. Franciszek - plebanus - 1318 r.
4. Jan Grot - Archiprezbiter - 1326 r.
5. Andrzej de Verulis - Archiprezbiter - 1327 r.
6. Jan z Lubsicz - Archiprezbiter - 1329 r.
7. Bertrand - Archiprezbiter - 1342 r.
8. Mikołaj z Kurnika - Archiprezbiter - 1369-1374 r.
9. Kieczon z Książnic - Archiprezbiter - 1386 r.
10. Paweł Nepromis - Archiprezbiter - 1394 r.
11. Mikołaj Piannaster - Archiprezbiter - 1400 r.
12. Mikołaj Pieniążek - Archiprezbiter - 1401 r.
13. Adam z Będkowa - Archiprezbiter - 1413-1450 r.
14. Grzegorz Szworc - Archiprezbiter - 1450-1485 r.
15. Jan Heidecke - Archiprezbiter - 1500-1512 r.
16. Mikołaj Waltek - Archiprezbiter - 1514-1542 r.
17. Tomasz Pszonka - Archiprezbiter - 1542-1553 r.
18. Wojciech Niwiński - Archiprezbiter - 1563-1583 r.
19. Jakub Górski - Archiprezbiter - 1583-1585 r.
20. Hieronim Powodowski - Archiprezbiter - 1586-1613 r.
21. Hieronim Alantsse - Archiprezbiter - 1613-1614 r.
22. Krzysztof Trzciński - Archiprezbiter - 1614-1640 r.
23. Justus Słowikowski - Archiprezbiter - 1640-1654 r.
24. Mikołaj Słowikowski - Archiprezbiter - 1654-1678 r.
25. Grzegorz Januszewicz - Archiprezbiter - 1678-1700 r.
26. Dominik Lochman - Archiprezbiter - 1700-1723 r.
27. Jacek Łopacki - Archiprezbiter - 1723-1761 r.
28. Leonard Kiełczewski - Archiprezbiter - 1761-1795 r.
29. Karol Lochman - Archiprezbiter - 1795-1803 r.
30. Grzegorz Mieroszewski - Archiprezbiter - 1803-1808 r.
31. Jan Hofman - Archiprezbiter - 1808-1809 r.
32. Józef Łańcucki - Archiprezbiter - 1809-1841 r.
33. Ludwik Hasselquist - Archiprezbiter - 1841-1846 r.
34. Franciszek Stachowski - Archiprezbiter - 1846-1850 r.
35. Jan Kalisiewicz - Archiprezbiter - 1850-1855 r.
36. Jan Kogutowicz - Archiprezbiter - 1855-1873 r.
37. Zygmunt Golian - Archiprezbiter - 1873-1880 r.
38. Ludwik Bober - Archiprezbiter - 1880-1891 r.
39. Józef Krzemiński - Archiprezbiter - 1891-1912 r.
40. Szymon Albinus - Archiprezbiter - 1913-1918 r.
41. Czesław Wądolny - Archiprezbiter - 1918-1925 r.
42. Józef Kulinowski - Archiprezbiter - 1925-1944 r.
43. Ferdynand Machay - Archiprezbiter - 1944-1967 r.
44. Teofil Kurowski - Archiprezbiter - 1967-1983 r.
45. Jan Kościółek - Archiprezbiter - 1983-1995 r.
46. Bronisław Fidelus - Archiprezbiter - 1995 r. - nadal

fot. Chepry (na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 1.0)
źródło: Wikipedia (na licencji GNU Free Documentation License)

Jest wiele przewodników po krakowskich zabytkach, restauracjach, galeriach czy teatrach. Ale nie było dotąd opisu miejsc, w których za darmo można skorzystać z bezprzewodowego internetu. Postanowiliśmy to zmienić.
Czytaj całość

Polecamy:

godz. 18.00, Gmach Główny Muzeum, sala "U Samurajów", al. 3 Maja 1
Czytaj całość

Kraków

Zmienne zachmurzenie i bez opadów.
temp. max: 19°C
temp. min: 10°C
Wiatr pół-zach.
14.4 km/h
Wsch. słońca 05:53
Zach. słońca 19:27
więcej>>